Ο ΠΑΥΛΟΣ ΣΑΜΙΟΣ ΣΤΟ art

Ο ΠΑΥΛΟΣ ΣΑΜΙΟΣ ΣΤΟ art

0454_Samios_GEO3922

 

“Της γης οι ερωτευμένοι”

“Les amoureux de la terre”

Εγκαίνια 9 Οκτωβρίου 2018

 

Ο Παύλος Σάμιος επιστρέφει δημιουργικά σε μια παλιότερη ενότητα δουλειάς του που έχει τίτλο «Της γης οι ερωτευμένοι» (“Les amoureux de la terre”), την οποία παρουσιάζει στο χώρο τέχνης της Εθνικής Ασφαλιστικής ΣΤΟart Κοραή από τις 9 Οκτωβρίου (19.00).

Ο συγκεκριμένος κύκλος έργων παρουσιάστηκε στην γκαλερί Samy Kinge του Παρισιού το 1992, μια χρονιά σταθμό στην πορεία του Παύλου Σάμιου, καθώς τότε, μετά από 14 χρόνια γόνιμης καλλιτεχνικής παρουσίας στη Γαλλία, αποφάσισε να επιστρέψει στη γενέτειρα του.

Πρόκειται για μια δουλειά στην οποία ο ζωγράφος εκδηλώνει τις οικολογικές του ανησυχίες και τις μεταφέρει στον καμβά με έναν ιδιαίτερο τρόπο, στον οποίο ο έρωτας γίνεται κινητήριος δύναμη. Είναι ο έρωτας για τη φύση, τη ζωή, τα δάση, τη θάλασσα. Και είναι «Της γης οι ερωτευμένοι» που θα αναλάβουν δράση, θα την αγκαλιάσουν και θα γίνουν οι σωτήρες της. Μια δουλειά δραματικά επίκαιρη στις μέρες μας και ειδικότερα μετά την καλοκαιρινή, καταστροφική πυρκαγιά στο Μάτι, μέσα από την οποία ο Παύλος Σάμιος αφυπνίζει μεν, στέλνοντας παράλληλα τα δικά του θετικά μηνύματα.

«Ήθελα να δείξω την περιβαλλοντική καταστροφή που έρχεται, αλλά και την αντίστροφη κατάσταση: ένα νέο ελπιδοφόρο ξεκίνημα. Τότε δεν είχε γίνει ακόμη γνωστή στο ευρύ κοινό όλη αυτή η ιστορία της ασύδοτης χρήσης των φυσικών πόρων. Πίστευα, όμως, ότι με τον τρόπο ζωής του δυτικού κόσμου ήταν ανάγκη να φωτίσω το γεγονός, να δώσω αυτήν την προβληματική στη ζωγραφική μου με μια διάσταση υπαρξιακή» λέει σήμερα ο δημιουργός που επαναφέρει στο μεσοπολεμικό μέγαρο της «ΣΤΟart ΚΟΡΑΗ» την συγκεκριμένη ενότητα έργων.

Μια ενότητα που έχει δύο όψεις. Από τη μία στα έργα του Παύλου Σάμιου ο άνθρωπος βρίσκεται, ανάμεσα στις τεχνολογικές του ανακαλύψεις -αυτοκίνητα, αεροπλάνα, πλοία- και τη φύση, εγκλωβισμένος στο περιβάλλον που ο ίδιος κατασκεύασε. Μόνος, μετέωρος σ ένα δάσος από κομμένα δέντρα, ρίχνει με το τσεκούρι του και το τελευταίο δέντρο χτυπώντας μεταφορικά και την τελευταία ελπίδα. Παράλληλα οι φωτιές καταπίνουν την ύστατη ανάσα.

Από την άλλη ο άνθρωπος επιχειρεί την επανένωση του με τη φύση, μέσα από απλές κινήσεις αγάπης, το φύτεμα ενός δέντρου, το πότισμα του, το ψάρεμα, την καθημερινή βόλτα με το ποδήλατο. Είναι η νοσταλγική αναζήτηση του χαμένου παραδείσου. Η στιγμή που από απλός εργαζόμενος, ξυλοκόπος, ψαράς, μαραγκός, ο άνθρωπος μετατρέπεται σε πρωταγωνιστή-σωτήρα της φύσης και των στοιχείων της. Είναι τότε που η εσωτερική θλίψη και μελαγχολία του μετατρέπονται σε χαμόγελο και αισιοδοξία.

«Η ιδιαιτερότητα του Σάμιου έγκειται στο ότι συνδυάζει τη δυναμική εξπρεσιονιστική χειρονομία και το βαθύ χρωματικό λυρισμό. Πολιτικοποιημένος αλλά όχι προπαγανδιστής μιας πολιτικής ιδέας μοιράζεται καλλιτεχνικά ανάμεσα στις δυνατότητες του χάους που του προσφέρει η εικόνα αλλά και στην ανάγκη για την ύπαρξη μιας στοιχειώδους δομής της εικόνας. Επιχειρεί έναν αναστοχασμό και της εποχής και των αισθητικών χαρακτηριστικών που επιβίωσαν στη βάση της εικονογραφίας που κατέχει από τα πρώτα του. Είναι μια ζωγραφική που αγωνίζεται να καταστήσει εικόνα τις πιο αποτρόπαιες πράξεις του ανθρώπου και να μεταμορφώσει τον υπαρξιακό φόβο σε καταπράυνση», σημειώνει ο ιστορικός τέχνης Γιώργος Μυλωνάς.

Εγκαίνια έκθεσης: 9 Οκτωβρίου 19.00

Διάρκεια έκθεσης: ως 8 Νοεμβρίου.

Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα ως Παρασκευή 10.00-20.00

ΣΤΟart:Στοά Κοραή 4 (εντός της στοάς), Αθήνα

Τηλ: 210 3252352

info@stoart.gr  http://www.stoart.gr

Της γης οι ερωτευμένοι

Παρίσι, Νοέμβριος του ’92. Την χρονιά που ο Παύλος Σάμιος αποφασίζει να επιστρέψει στη γενέτειρα, παρουσιάζει την πιο ιδιαίτερη, ίσως, ενότητα έργων της καλλιτεχνικής του παραγωγής, στην αίθουσα Samy Kinge. Έπειτα από 14 χρόνια γόνιμης καλλιτεχνικής δράσης στη Γαλλία, ο 44χρονος δημιουργός έχει κατακτήσει τις μορφολογικές αναζητήσεις των Ευρωπαίων ομότεχνών του. Παράλληλα, όμως, έχει αποκτήσει την ικανότητα υψηλής πνευματικής φόρτισης που του επιτρέπει να εκφράζει με τρόπο δημιουργικό τις αναζητήσεις της εποχής σε πρωτότυπες εικαστικές μορφές. Η αισθαντικής ροπής ιδιοσυγκρασία του και το αίτημα της συνεχούς ανανέωσης της εικαστικής του γλώσσας ώθησαν τον ζωγράφο να αντιληφθεί έγκαιρα το αίτημα της «οικολογίας» ως αίτημα διαμόρφωσης ενός νέους τρόπου ζωής. O Σάμιος επιχείρησε να μορφοποιήσει το αίτημα αυτό ζωγραφικά και μάλιστα με τρόπο αρκετά διαφορετικό από το γνώριμο τεχνοτροπικό του ύφος.

«Ήθελα να δείξω την περιβαλλοντική καταστροφή που έρχεται, αλλά και την αντίστροφη κατάσταση: ένα νέο ελπιδοφόρο ξεκίνημα. Τότε δεν είχε γίνει ακόμη γνωστή στο ευρύ κοινό όλη αυτή η ιστορία της ασύδοτης χρήσης των φυσικών πόρων. Πίστευα, όμως, ότι με τον τρόπο ζωής του δυτικού κόσμου ήταν ανάγκη να φωτίσω το γεγονός, να δώσω αυτήν την προβληματική στη ζωγραφική μου με μια διάσταση υπαρξιακή» λέει σήμερα ο δημιουργός που επαναφέρει στο μεσοπολεμικό μέγαρο της «ΣΤΟart ΚΟΡΑΗ» την συγκεκριμένη ενότητα έργων. Προγραμματισμένη να γίνει η έκθεση, ήδη από τις αρχές του 2018, λαμβάνει σήμερα ένα δραματικό τόνο επικαιρότητας μετά την καταστροφική πυρκαγιά στο Μάτι. Και στο ελπιδοφόρο μήνυμα του δημιουργού μπορεί να δει κανείς, όχι τα αποκαΐδια της επόμενης μέρας, αλλά την αυγή της.

Ο άνθρωπος ενταγμένος στην πλάση, βιώνεται στο έργο του Σάμιου ως μια αδιαίρετη ενότητα με τη φύση, καθώς εκφράζεται η πρωτόγονη σχέση του με τη γη, με τη θάλασσα. Η σχέση αυτή, δοξαστική καθώς το φως καταυγάζει μια μορφή την ώρα που φυτεύει ένα δέντρο ή που ψαρεύει με μια βάρκα, δεν αναζητά παρά να καταδείξει την πλήρη αρμονία στην οποία μπορεί να βρεθεί ο άνθρωπος με το φυσικό περιβάλλον και τη νοσταλγία για τον παράδεισο που κινδυνεύει να χαθεί.

Ο ζωγράφος επιχειρεί να επανασυστήσει κάτι τόσο απλό, που όμως μοιάζει ξεχασμένο στη συνείδηση του δυτικού ανθρώπου: το φύτεμα ενός δέντρου, το ζύμωμα του ψωμιού, το ψάρεμα, πράξεις που δεν προϋποθέτουν απλώς τη σωτηρία του, αλλά νοηματοδοτούν την ύπαρξή του. Και το κλειδί για την ανακάλυψη αυτών των πραγμάτων συνίσταται σε τούτο: στον έρωτα.  Οι ερωτευμένοι της γης, αλλά και αυτοί που αγαπούν τη γη – με τη διττή έννοια του όρου στα γαλλικά «les amoureux de la terre» – είναι αυτοί που θα γίνουν οι σωτήρες της.  Το ερωτικό στοιχείο δεσπόζει: η φωτιά του έρωτα, η μουσική, όλα αποπνέουν μια διάχυτη χαρά. «Είναι πράξεις αρχέγονες, που έπρεπε να βγουν αφαιρετικά» αποκαλύπτει ο ζωγράφος κι εδώ απηχεί την πρώτη του μαθητεία στη ζωγραφική, στο εργαστήρι του Διονύση Καρούσου (πατέρας του σημαντικού αγιογράφου Γιάννη Καρούσου). Ο Σάμιος για να μιλήσει απλά αντλεί πρότυπα από την παράδοση της εικονογραφίας και μας θυμίζει την περίφημη τοιχογραφία στη μονή του Αγίου Νικολάου Αναπαυσά στα Μετέωρα, όπου “ο Αδάμ ονοματίζει τα ζώα” (Μοναχού Θεοφάνους Στρελίτζα Μπαθά του Κρητός).

Το ελλειπτικό αλλά στιβαρό σχέδιο, η ένταση του πλούσιου χρωματικού υλικού είναι τα κύρια εικαστικά χαρακτηριστικά που συνέχουν την ενότητα έργων του. Μια ομάδα είναι της καταστροφής με έργα δυστοπικά και άλλη μία πιάνει το νήμα με την “αρχή” του κόσμου. Ο τρόπος που ζωγραφίστηκαν τα έργα μοιάζει απλός. Όλη αυτή η γκάμα με τα χρώματα όπου το ένα εισχωρεί στο άλλο και μάλιστα υπάρχει μία ποιότητα – ένα πάχος χρωμάτων – όλη η δουλειά παραπέμπει σε αρχαίο βάζο, μόνο με μια γραμμή.

Πυκνές, παχιές γραμμές στα περιγράμματα, δυναμική αντίθεση ανοιχτόχρωμων και σκούρων επιφανειών, θέματα γεμάτα αγιογραφικές αναφορές όπως το πιάσιμο των ψαριών με τα δίχτυα, η φλόγα, σημείο της αποκάλυψης του θείου – ή μήπως του Προμηθέα; -, το ίδιο το χέρι του Θεού, που καθοδηγεί τις κινήσεις των ανθρώπινων πλασμάτων, αποδεικνύουν τη βαθιά σχέση του με την παράδοση. Με χέρι σταθερό δίνει στις εικόνες του ρυθμό με τη γραμμή, η οποία κάποτε διακόπτεται από κενά που κι’ αυτά αποτελούν οργανικό μέρος, τμήμα της σύνθεσης. Η αυστηρή γεωμετρική διάταξη την οποία ορίζει τώρα όχι το σχήμα αλλά το χρώμα, ο τονισμός των περιρρεόντων περιγραμμάτων συμβάλλουν στη μνημειακή ηρεμία της σύνθεσης.

Ο κλασικιστής ζωγράφος ζωγραφίζει τον κόσμο. Ο εξπρεσιονιστής το χάος του κόσμου, την εσωτερική άβυσσο. Η ιδιαιτερότητα του Σάμιου έγκειται στο ότι συνδυάζει την δυναμική εξπρεσιονιστική χειρονομία και το βαθύ χρωματικό λυρισμό. Πολιτικοποιημένος αλλά όχι προπαγανδιστής μιας πολιτικής ιδέας μοιράζεται καλλιτεχνικά ανάμεσα στις δυνατότητες του χάους που του προσφέρει η εικόνα αλλά και στην ανάγκη για την ύπαρξη μιας στοιχειώδους δομής της εικόνας. Επιχειρεί έναν αναστοχασμό και της εποχής και των αισθητικών χαρακτηριστικών που επιβίωσαν στη βάση της εικονογραφίας που κατέχει από τα πρώτα του. Είναι μια ζωγραφική που αγωνίζεται να καταστήσει εικόνα τις πιο αποτρόπαιες πράξεις του ανθρώπου και να μεταμορφώσει τον υπαρξιακό φόβο σε καταπράυνση.

 

Γιώργος Μυλωνάς                                                                                                 Ιστορικός τέχνης

 

 

 

 

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s